In hoogwaardige tuinontwerpen draait het steeds minder alleen om beplanting. Materialen, zichtlijnen, architectuur en objecten bepalen samen de sfeer van de buitenruimte. Cortenstaal heeft daarin een bijzondere positie gekregen. Het materiaal is robuust en uitgesproken, maar gaat tegelijkertijd verrassend natuurlijk op in zijn omgeving.
Voeg daar vuur aan toe en er ontstaat iets anders. Een plek waar mensen naartoe trekken, waar een terras ook 's avonds tot leven komt en waar een object overdag onderdeel is van het tuinontwerp en 's avonds een heel andere functie krijgt.
Waarom werken cortenstaal en vuur zo goed samen?
Van industrieel materiaal naar architectonisch element
Cortenstaal werd oorspronkelijk ontwikkeld voor toepassingen waarbij staal langdurig aan weersinvloeden wordt blootgesteld. Het bijzondere is dat het materiaal zichzelf beschermt.
Onder invloed van vocht en zuurstof vormt zich aan het oppervlak een karakteristieke oxidatielaag. Waar gewoon staal steeds verder kan corroderen, ontwikkelt cortenstaal onder geschikte omstandigheden een relatief dichte patinalaag die het onderliggende staal beschermt.
Die technische eigenschap verklaart echter maar voor een deel waarom cortenstaal zo populair is geworden in tuin- en landschapsarchitectuur.
Het materiaal heeft namelijk een eigenschap die veel moderne materialen juist missen: het verandert.
Een nieuw object van cortenstaal ziet er anders uit dan hetzelfde object maanden of jaren later. Het staal reageert op zijn omgeving en ontwikkelt geleidelijk tinten van oranje en roodbruin tot diep donkerbruin.
Daardoor krijgt ieder object uiteindelijk zijn eigen karakter.
Waarom cortenstaal zo goed werkt in een tuin
Een tuin bestaat voor een belangrijk deel uit levende materialen. Planten groeien, bomen veranderen met de seizoenen en hout verweert. Een volledig strak en onveranderlijk materiaal kan daar soms hard tegenover staan.
Cortenstaal doet iets anders.
Hoewel het een industrieel materiaal is, ontwikkelt het een warme, aardse uitstraling. De bruine en oranje tinten sluiten gemakkelijk aan bij de kleuren die van nature in een tuin voorkomen.
Daarom wordt cortenstaal veel toegepast voor onder andere:
- plantenbakken en borders;
- keerwanden en niveauverschillen;
- kunstobjecten;
- waterpartijen;
- kantopsluitingen;
- buitenkeukens;
- houtopslag;
- en buitenhaarden.
Het materiaal kan nadrukkelijk aanwezig zijn, maar hoeft niet om aandacht te schreeuwen. Dat maakt het interessant voor zowel moderne architectonische tuinen als meer natuurlijke ontwerpen.
De kracht zit in de combinatie van materialen
Een hoogwaardige buitenruimte wordt zelden opgebouwd uit één materiaal. Juist de combinatie zorgt voor spanning.
Cortenstaal laat zich bijvoorbeeld mooi combineren met natuursteen. Het koele en vaak rustige karakter van steen vormt een contrast met de warme patina van het staal.
Bij beton ontstaat een andere combinatie. De strakke, architectonische uitstraling van beton wordt zachter wanneer daar het warme oppervlak van cortenstaal naast staat.
Ook hout werkt goed. Beide materialen veranderen onder invloed van weer en tijd, maar ieder op een eigen manier.
En misschien wel het belangrijkste: groen.
Grassen, hagen, bomen en andere beplanting komen vaak extra sterk naar voren tegen de warme roestkleur van cortenstaal. Vooral die combinatie verklaart waarom het materiaal zo vaak wordt gebruikt door tuinontwerpers en landschapsarchitecten.
En dan komt er vuur bij
Bij een buitenhaard krijgt cortenstaal nog een extra dimensie.
Overdag is de haard een object in de tuin. De vorm, hoogte, verhoudingen en het materiaal bepalen hoe hij zich verhoudt tot de architectuur van de woning en de rest van het tuinontwerp.
Maar zodra het vuur wordt aangestoken, verandert dat object.
De warme tinten van het cortenstaal worden versterkt door het licht van de vlammen. Schaduwen gaan bewegen. Het vuur wordt zichtbaar vanuit verschillende delen van de tuin en de aandacht verschuift vanzelf naar de plek waar het brandt.
Dat maakt een buitenhaard fundamenteel anders dan veel andere elementen in een tuin.
Het is tegelijkertijd een object en een ervaring.
Waarom mensen zich rond vuur verzamelen
Onze aantrekkingskracht tot vuur is veel ouder dan de moderne tuin.
Vuur betekende eeuwenlang warmte, licht, bescherming en de mogelijkheid om voedsel te bereiden. Maar het had ook een sociale functie. Mensen verzamelden zich rond het vuur.
Die aantrekkingskracht bestaat nog steeds.
Zet een groep mensen op een terras waar ergens een vuur brandt en de kans is groot dat de aandacht zich langzaam naar dat vuur verplaatst. Mensen gaan eromheen staan of zitten, kijken naar de vlammen en blijven vaak langer buiten dan ze oorspronkelijk van plan waren.
Een goed geplaatst vuur creëert daardoor als vanzelf een middelpunt in de buitenruimte.
Dat principe kan bewust worden meegenomen in een tuinontwerp.
Vuur als onderdeel van het tuinontwerp
De positie van een buitenhaard verdient daarom meer aandacht dan simpelweg zoeken naar een vrije plek op het terras.
Kijk eerst naar de tuin als geheel.
Vanuit welke positie kijk je vanuit de woning naar buiten? Waar zitten mensen het vaakst? Welke zichtlijnen heeft de architect of tuinontwerper gecreëerd? En hoe ziet de tuin eruit wanneer de haard niet wordt gebruikt?
Een buitenhaard kan bijvoorbeeld aan het einde van een zichtlijn worden geplaatst. Vanuit de woning ontstaat dan een blik richting het vuur, waardoor ook op koelere avonden verbinding ontstaat tussen binnen en buiten.
Op een groot terras kan de haard juist helpen verschillende zones te creëren. Niet door letterlijk een wand te vormen, maar doordat het vuur een natuurlijke bestemming binnen de ruimte krijgt.
In kleinere tuinen is terughoudendheid belangrijker. Daar kunnen de verhoudingen en de positie van een groot object bepalend zijn voor het gehele ontwerp.
Een buitenhaard staat er ook als hij niet brandt
Dat laatste wordt gemakkelijk vergeten.
Een buitenhaard brandt misschien tientallen avonden per jaar. Maar hij staat 365 dagen per jaar in de tuin.
Bij een permanent geplaatste buitenhaard is het ontwerp daarom minstens zo belangrijk als de functie.
Een haard moet passen bij de schaal van de tuin, de woning en de gebruikte materialen. Zeker in een zorgvuldig ontworpen buitenruimte wil je voorkomen dat een functioneel object na gebruik vooral iets wordt dat je het liefst uit het zicht zou zetten.
Een goede buitenhaard mag juist blijven staan.
In dat opzicht kan hij worden benaderd zoals een tuinarchitect ook naar een kunstobject, boom of waterpartij kijkt: als onderdeel van de compositie van de buitenruimte.
Cortenstaal wordt mooier door de tijd
Daar komt een interessante eigenschap van cortenstaal opnieuw naar voren.
Het hoeft er niet ieder jaar hetzelfde uit te zien.
Een nieuwe cortenstalen haard kan aanvankelijk nog relatief egaal en staalachtig zijn. Onder invloed van het weer begint de oxidatie en ontstaat geleidelijk de kenmerkende patina.
Dat proces gaat niet overal exact even snel. Regen, luchtvochtigheid, standplaats en blootstelling aan de buitenlucht spelen allemaal een rol.
Juist die verandering hoort bij het materiaal.
Waar bij veel producten verkleuring wordt gezien als slijtage, is het bij cortenstaal onderdeel van het ontwerp.
Vuur, staal en buitenleven
Een tuin kan prachtig ontworpen zijn zonder vuur. Maar vuur voegt iets toe wat steen, hout, water en beplanting niet kunnen bieden: beweging, warmte en een voortdurend veranderend lichtbeeld.
Cortenstaal vormt daarvoor een bijzonder passende omlijsting.
Het materiaal is robuust genoeg om als architectonisch element aanwezig te zijn, terwijl de warme patina aansluiting zoekt bij de natuurlijke kleuren van de tuin. Wanneer daar vuur aan wordt toegevoegd, komen materiaal en functie samen.
Dat uitgangspunt stond ook centraal bij het ontwerp van de VENTOR® Original. De haard is niet alleen ontwikkeld rondom het vuur, maar ook als object dat permanent onderdeel kan worden van een terras of tuin. De hoogte, het cortenstaal en het zicht op de vlammen rondom maken dat de uitstraling verandert zodra het vuur wordt aangestoken.
Overdag een object van staal.
's Avonds een plek waar mensen samenkomen.
En misschien is dat wel de mooiste combinatie van cortenstaal en vuur: het ene krijgt karakter door de tijd, het andere verandert iedere seconde.
0 reacties